نوشته: نیلوفر خسروی

داستان کوتاه از نوع افسانه و داستان ­های محلی، تاریخی کهن دارد اما در قرن ۱۹ میلادی داستان از تعریف کهن خود دور و تبدیل به داستان کوتاه امروزی شد که باری زیبایی­ شناسی و فرهنگی به دوش می کشد. زنان داستان نویس این قرن نقش مهمی در گسترش این گونه ادبی داشتند.

اگرچه در قرن ۱۸ بازار فروشِ کتاب ­های نوشته شده توسط زنان زیاد نبود، زنان تولیدکنندگان اصلی داستان در قرن ۱۹ بودند و به همین دلیل این گونه ادبی را گونه ­ای زنانه می ­شناختند. گفتنی است که در آن­ دوره به جای عبارت «داستان کوتاه» از واژه «حکایت» استفاده می­ شده است. پس از مدتی، نشریه ­ها آغاز به انتشار دوره ایِ این آثار کردند و برخی از معروف ­ترین این نویسندگان توانستند منتخبی از آثار خود را منتشر. پس از چندی، سال ­نامه­ هایی از این داستان ­های کوتاه نیز به چاپ ­رسید و برای مثال در زمان کریسمس به عنوان هدیه خرید و فروش ­شد. در این زمان بود که نوشتن داستان یکی از معدود راه های آبرومندانه کسب درآمد برای زنان مجرد و بیوه و حتی برای زنانی بود که شوهران ­شان مانع رشد مالی خانواده بودند. یکی از معروف­ ترین این زنان مِری شِلی Mary Shelley بود که در سن ۲۴ سالگی بیوه شده بود و از راه فروختن داستان ­هایش از پسرش نگهداری می کرد.

معمولا این مجموعه ­های سالانه مبلغ قابل­ توجهی را بابت داستان ­ها به نویسندگان پرداخت می ­کردند که البته میزان این پرداخت به شهرت نویسنده بستگی داشت و باز هم مردانی مانند سِر والتر اِسکات Sir Walter Scott حقوقی بیشتر از زنان نویسنده دریافت می کردند.

از سال ۱۷۸۹(سال شکل گیری انقلاب فرانسه) زنان گونه ­های داستانیِ متفاوتی می ­نوشتند که با داستان­ های عاشقانه آغاز و پس از آن با داستان ­های گوتیک Gothic ادامه یافت. سپس با تولد دانش روان شناسی و نظریه تکامل داروین، زنان نوشتن درباره حالات درونی انسان ها را آغاز کردند و جالب این بود که آن­ ها نیز مطابق عقاید رایج آن دوره راویان خود را از مردان طبقه متوسط انتخاب می کردند، زیرا آن­ ها را قابل اعتماد می ­دانستند. در مقابل، شخصیت های زنِ این داستان ها بسیار احساساتی و اغلب هیستریک بودند.

یکی از زیرشاخه ­های داستان گوتیک در آن دوره داستان ­های «احساساتی» Sensational بودند که همین گونه از داستان ­ها موجب پیشرفت داستان­ های کارآگاهی شدکه در سال­ های آینده رونق گرفتند. از دیگر گونه ­های داستانیِ این قرن، داستان ­های عشقی بودند که یا پایان خوشی داشتند و یا با نتیجه گیری­ های جدی­ تری به پایان می ­رسیدند.

اهمیت خواندن آثار نویسندگان زن این دوره در این است که این داستان ها علایق زنان، جایگاه اجتماعی، انتخاب ­ها و عواطف و روابط آن ­ها با مردان را در دسترس ما قرار می­ دهند. بنابراین، مطالعه این آثار بر اساس سال نوشته شدن آن­ ها، چگونگی تغییرِ دیدگاه­ ها نسبت به موضوعاتی همچون جنسیت، ازدواج و تمایلات جنسی را کاملا نشان می­ دهد.

با وجود اهمیت و جذابیت ویژه ­ای که آثار نویسندگان زن این دوره می ­توانند داشته باشند، به نظر می ­رسد هیچ گونه متن منتقدانه ­ای روی آثار منتشر شده در این دوره وجود ندارد، اگرچه در مقدمه­ برخی از کتاب ها به این دوره اشاره شده است. برای مثال شوآلتر Showalter در آثار خودش از نویسندگان این دوره نام می ­یرد.

برگرفته از مقدمه کتاب:

۱۹th Century Short Stories by Women

A Routledge Anthology

Edited by Harriet Devine Jump

پی­ نوشت: کتاب ذکر شده در کتابخانه مجازی ملپومن موجود می ­باشد.