کتاب «شکر تلخ» اثر فاخر و ارزش‌مند ادبیات داستانیِ بلند ایران است که از جنبه‌های گوناگون قابل بررسی و مداقه است اما آن‌چه اهمیت بیش‌تری بدان می‌دهد درون‌مایه و توجه به عناصر محیطی است. کتاب روایت‌گر اواخر عصر قاجار و وضعیت اسف‌بار معیشتیِ توده‌ی مردم در آن زمان است و به‌خوبی درباره‌ی فرهنگ مردم سخن می‌راند. این فرهنگ شامل خوراک، پوشاک و شیوه‌ی زندگی است. کتاب آمیخته‌به مَثَل‌های منقولی است که شاید امروز فراموش شده‌اند و یا کم‌تر به کار می‌روند. از سویی دیگر، «شکر تلخ» درباره‌ی مسائل طب سنتی نیز به‌شکلی آشکار داد سخن می‌دهد. این کتاب توسط افرادی چون آقای میلانی مورد توجه و معرفی قرار گرقته است اما همان‌گونه که اشاره شد کتاب از جنبه‌های گوناگونی قابل بررسی و معرفی است. آن‌چه در این کتاب جالب توجه است روایت زندگی زنی است که با وجود سختی‌های زمانه جسور و شجاع است. کبری با داشتن هم‌سری عیاش و نداشتن تمکن مالی مناسب هم‌چنان یک‌تنه به جدال با فرازونشیب‌های گوناگون زندگی‌اش می‌پردازد. در کنار کبری، زن‌های دیگری نیز دراین قصه‌ی پُرغصه نقش‌آفرینی می‌کنند که هر کدام نماینده‌ی قشری از لایه‌های فرهنگی جامعه‌ی ایران هستند. زن افسون‌گر، فاحشه، خانه‌خراب‌کن و غیره. این کتاب راویان گوناگونی دارد: گاهی کبری روایت‌گر زندگی‌اش می‌شود و گاهی دانای کل.

کتاب «شکر تلخ» را نمی‌توان صرفاً به‌عنوان یک داستان بلند از زندگی زن ایرانی اواخر عصر قاجار به شمار آورد چراکه عملاً دانش‌نامه‌ای است در زمینه‌ی درمان انواع دردها به روش سنتی؛ در این کتاب شما با بیماری‌های رایج دوران و انواع راه‌های درمان آن‌ها نیز آشنا می‌شوید. از سوی دیگر کاربست مَثَل‌های شیرینی که در جای‌جای جملات کتاب نیز بر فخر کلام افزوده: مَثَل‌های اصیل پارسی که متناسب با فضای گفت‌وگو بر زبان راویان داستان جاری می‌شوند و بر شکر گفتارشان می‌افزایند.

نویسنده غرض از نوشتن این کتاب را چنین عنوان می‌کند: «بشر حیوانی است ناطق و اجتماعی که حرف و سخن نشخوار او بوده و بدون آن زندگی برایش غیرقابل تحمل می‌گردد.» و در جای دیگر می‌گوید: «از آن‌جا که بنا به طبیعت ذاتی تاکنون هیچ محبتی را از هیچ‌کس اگرچه تعارف اهل پوک و تواضع سلامی بوده بدون تلافی نگذاشته خود را وظیفه‌دار جبران آن دانسته‌ام از آن کس که مرا پستان به دهان نهاده، پابه‌پا رفتن و حرف زدن آموخته است.» در واقع، نویسنده هدف کتاب را آشنایی مردم با دردورنج زن ایرانی دانسته تا همگان بدانند مادر بودن چه وظیفه‌ی جان‌کاهی است که زن با تاروپود وجودش آن را به سرانجام می‌رساند و اما کبری زنی که داستان زندگی‌اش در این کتاب به تصویر ذهنی مخاطب مخابره می‌شود زنی که شرافتش دُرّ گرانی است که آن را در ازای هیچ‌چیز نمی‌دهد؛ سرمای زمستان، گرسنگی و فقر شدید در غربت با دو بچه و بدون شوهر را به جان می‌خرد و در برابر آبروی خود می‌ایستد و مبارزه می‌کند: «مثل اینکه خلقم تازگیا عوض شده، خودمم نمیفهم نداری خلق آدمو برمیگردونه، همه چیز آدمو عوض میکنه، میگن آدم اصل زاده از اسب بیفته از اصل نمیفته، گه میخورن بدبختی و گدایی همه چیز آدمو پشت‌ورو میکنه، دروغگو میکنه، بدذات میکنه، فضول، اوساچسک، پست، حسود و بخلیف همه عیبی میکنه. اگه اونجورم باشه که میگن تازه صدتا هزارتاشون بیچاره میشن، گدامیشن، از راه درمیرن تا بتونن یکیشون خودشو نیگربداره.»

خواندن این کتاب گران‌مایه خالی از لطف نیست.

دانلود کتاب