جستاری بر رمان ماه بنفش یا می شود موهایم راببافی؟

نوشته: آرش خوش صفا

“ماه بنفش یا می شود موهایم راببافی؟” یکی از نمونه های ادبیات داستانی فارسی چاپ الکترونیک خارج از ایران است که در گیرودار تبلیغات ضدونقیض بر ضد نشر این گونه آثار و این ریخت از ترویج ادبیات – الزاماً ناکاغذی و تنها قابل ارائه در نمایشگاه های کتاب خارج از ایران – محزون مانده حال آن که نیازمند غربال تحلیل ادبی موشکافانه ای از جنبه های گوناگون است. 

شاید تعداد رمان های ایرانی سال های اخیر که نویسنده در آن ها دست به انتخاب راوی جنس مخالف خود زده به تعداد انگشتان یک دست نیز نرسد که بی شک یکی از جنبه های آشکار “ماه بنفش …” حجت درساره همین تضاد حائز اهمیت در گستره ادبیات داستانی ایران است. درساره از نخستین سطرهای رمان کوتاهش، به کمک نشانه ها و توصیفات شخصی راوی اول شخص اش و سپس پرده برداری از نام وی و اطرافیان و نسبت هایشان با او، زن بودنش را تثبیت می کند. با این که سنجش زنانه نویسی درساره از زبان ری را، راوی “ماه بنفش …”، می باید مورد بررسی دقیق منتقدان فمینیسم ادبی به ویژه موج سوم قرار گیرد و بی شک وارد کردن چند “خیسی لای پا” و “ناخن بلند” و “پستان” و “موی بلند” در متن، زنانه نویسی به ارمغان نمی آورد، ولی کالبد زنانه ری را نه به توصیفات و عبارات خاص بلکه به ساختار کلی روایت رمان وابسته است و این روایت و فضاسازی رمان از جانب راوی است که به کمک درون مایه پر تشویش اثر، تا اندازه قابل توجهی موفق به نمایش منطقی یک راوی زن در این اثر شده است. (بیشتر…)

نقد و بررسی رمان یادداشت های شیطان

نوشته: مریم پیمان

کتاب “یادداشت های شیطان” آخرین اثر نویسنده روس، آندری یف، است که در دوران سراسر تغییر اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم می زیست. بحران های جهانی همچون انقلاب روسیه، جنگ های پیاپی در سراسر دنیا و تغییرات شگرفی که در افکار مردم به وقوع پیوست جهان ادبیات را هم متأثر ساخت. آندری یف در این کتاب که به علت مرگ وی در سپتامبر 1919 ناتمام ماند، تمام این سرگشتگی ها را به تصویر می کشد.

در این رمان جذاب، آندری یف با بهره بردن از مکاشفه ی یوحنا، سقوط شیطان به زمین را به تصویر می کشد. برخلاف بسیاری از آثاری که با مضمون مشابه نوشته شده اند در این اثر شیطان نه به دستور خدا و نه برای ستیزه با انسان به زمین آمده، بلکه برای شناخت انسان هبوط کرده است.  او برای این هدف میلیاردری آمریکایی به نام گرنی واندرهود را انتخاب می کند. در خلق این نام، نویسنده از داستان واقعی میلیاردی آمریکایی به نام آلفرد واندربیلد بهره برده که آن روزها تصمیم داشته با ثروت افسانه ای خود اروپای پیر را دگرگون کند. هرچند او در جهان واقع، درنهایت، در کشتی غرق شد. (بیشتر…)

تحلیلی بر کتاب بازگشت: پدران، پسران و سرزمین های مابینشان

نوشته­:‌ مهرانگیز اشراقی

در قرن بیستم با اوج ‌گیری علوم روان ‌شناسی و جامعه‌ شناسی، بار دیگر گرایش به نگارش خود زندگی ‌نامه‌ ها یا خویش ‌نامه ‌ها رواج یافته و علاقه ‌مندانی در میان جمع کتاب ‌خوان ‌ها پیدا کرده است. یک اثر خود زندگی ‌نامه در ذات با کتاب‌ های خاطرات فرق دارد و اگرچه بر سرگذشت نویسنده متمرکز است، بر خاطره‌ ها و احساس‌ ها و عاطفه ‌های نویسنده نگاهی ژرف‌ تر و باریک ‌بینانه ‌تر دارد. 

 گونه‌ای از این آثار با هدف نقدی جدی و اثربخش بر ضد یک نظام تمامیت‌ خواه – که نویسنده‌ی اثر در آن زندگی می‌ کرده است – به رشته‌ی تحریر در می‌ آیند. در این دست از خود زندگی ‌نامه ‌ها افسردگی‌ و اندوه برخاسته از ستم ‌های رژیم یا گزارش مبارزات نویسنده با دستگاه خودکامه پررنگ است. (بیشتر…)

نجدی و مرتضی هایش

khiaban

نوشته: نسترن خسروی

مجموعه داستان «دوباره از همان خیابان ها» ی بیژن نجدی برای اولین بار در سال 1379 به کوشش همسر ایشان، پروانه محسنی آزاد، منتشر شد. داستان های نجدی پُراند از نوستالژی به وقایعی تاریخی مانند کودتای 28 مرداد و گاهی واقعه سیاهکل و جنگ ایران و عراق. (بیشتر…)

نگاهی به رمان انگار گفته بودی لیلی نوشته سپیده شاملو

وشته: آرش خوش صفاn22603

کمتر پیش می آید در تاریخ بسیار کوتاه رمان فارسی – به ویژه در میان نویسندگان زن – به نوآوری های فرم برخورد کنیم.و با شگفتی می توان اظهار داشت که اولین و بارزترین نکته ای که با دست گرفتن انگار گفته بودی لیلی در لا به لای خطوط آن می توان احساس کرد نوآوری زاویه دید در روایت آن است. نه تنها در ایران، بلکه در ادبیات جهان کمتر مواقعی پیش می آید که به روایت دوم شخص جدی در قالب نثر داستانی بربخوریم، حال آن که شاملو در این رمان خود با ظرافت و بینشی برنامه ریزی شده، دوربین روایت خود را روی دوم شخص تنظیم کرده و تا انتهای کار نیز هوس تغییر آن را نکرده است. (بیشتر…)

در کازینوی مغان

جستاری بر رمان در خرابات مغان نوشته داریوش مهرجویی        15840780
نسترن خسروی

«در خرابات مغان» رمان دوم آقای داریوش مهرجویی است. رمان به زندگی و مشکلات یک ایرانی مذهبی مقیم آمریکا قبل و بعد از واقعه یازده سپتامبر می‌پردازد و بیان ساده و طنزآلودی دارد که به نثر نه چندان جذاب آن کمک می‌کند. شخصیت اصلی رمان، محمود ملکی، مسلمانی معتقد با رگه‌های عرفانی- فلسفی است که به واسطه همسر کاتولیک خود و خانواده‌اش با جامعه آمریکا خو می‌کند و دشواری‌های کار کردن در یک کازینو را به عنوان تنها انتخاب پیش روی خود می‌پذیرد. زندگی او تا پیش از واقعه یازده سپتامبر بدون مشکل بزرگی سپری می‌شود اما این واقعه او و سایر مسلمانان اطراف او را در خطر دستگیری قرار می‌دهد. (بیشتر…)