«سمفونی مردگان» نوشته‌ی عباس معروفی | ۱۳۶۸، نشر «ققنوس»

رمان «سمفونی مردگان» نوشته‌ی عباس معروفی از جمله کتبی است که هر فرد پارسی‌زبانِ اهل مطالعه باید دست‌کم یک بار خواندن آن را تجربه کند. این کتاب، افزون‌بر دریافت جوایز داخلی از جمله جایزه‌ی قلم جلال آل احمد، برنده‌ی جایزه‌ی بنیاد سورکامپ ۲۰۰۱ نیز شده.

فضای داستانیِ این رمان در منطقه‌ی سردسیر اردبیل و برف‌وبوران رخ می‌دهد و گویی در آن اندوه بشر به سرما و کولاک شبیه‌تر است که حیات در آن رنگ باخته و بوی مردگی می‌دهد. زمان داستان مربوط‌به دوران پس از جنگ جهانی دوم است. روایت این رمان دارای فضاهای گوناگونی است که در آن راوی مدام تغییر می‌کند و از سوی دیگر زمان داستان نیز از گذشته به اکنون و از اکنون به گذشته در حال تغییر است. این تغییر راوی و زمان داستان بر گیراییِ ادبیِ داستان می‌افزاید.

نویسنده در این رمان داستانش را با پیش‌درآمدی از آیات قرآن درباره‌ی برادرکُشیِ نخستین نسل انسان (از نگاه ادیان ابراهیمی) یعنی هابیل و قابیل می‌آغازد، دو برادری که هر یک نمادی از نوع بشر هستند. اورهان، برادر کوچک‌تر که پدر برایش الگویی بی‌کم‌وکاست تلقی می‌شود، می‌کوشد تا راه و شیوه‌ی او را در زندگی در پی بگیرد و آیدین، برادر بزرگ‌تر، زیبارو و با بهره‌ی هوشی بیش‌تر در برابر پدر و فرهنگ ایستای خانواده قرار می‌گیرد. داستان زندگی آیدین بر زبان شخصیت‌های گوناگون داستان روایت می‌شود. او پسری است که، با وجود مخالفت پدر و سنت خانواده، اهل کتاب و شعر است؛ چیزی که به‌زعم پدر سبب نابودی انسان می‌شود اما، با وجود مخالفت پدر با اندیشه‌ها و روش زیستنش، هم‌چنان به او عشق می‌ورزد. (بیشتر…)